Nuôi dạy con ngoan là mong muốn của cha mẹ. Tuy nhiên để làm được điều này là không dễ và đòi hỏi sự hiểu biết về các phương pháp nuôi dạy đúng cách. Trên thực tế, việc áp dụng những phương pháp dạy dỗ sai lầm có thể gây hậu quả nghiêm trọng đến sự phát triển và tâm hồn của trẻ. Tìm hiểu về những nguyên tắc quan trọng để nuôi dạy trẻ đúng cách, giúp trẻ phát triển một cách lành mạnh và tự lập qua bài viết sau đây!
1. Giúp trẻ khi mắc lỗi nhận ra bài học
Trẻ từ 3 tuổi trở lên được xem là đủ lớn để suy luận, và mọi hành vi sai trái của chúng có thể trở thành một bài học quý giá giúp trẻ học cách giải quyết vấn đề trong tương lai. Bài học từ việc làm vỡ đồ chơi là gì? Điều này đơn giản là đứa trẻ không thể chơi với đồ chơi đó nữa, và đó là một hậu quả tự nhiên.
Nếu trẻ không thích món đồ chơi đó, cha mẹ có thể gợi ý con tặng nó cho những đứa trẻ khác để chúng có thể vui đùa. Nếu con làm hỏng đồ chơi vì bực tức, hãy tìm những biện pháp khác để giải tỏa cơn giận. Hướng dẫn trẻ cách nghĩ ra các phương pháp thay thế để giải quyết vấn đề thay vì có những hành động tiêu cực, thô lỗ.
Đồng thời, cha mẹ nên nói chuyện với trẻ nhiều hơn để có thể dạy cho trẻ cách diễn đạt cảm xúc phù hợp (ví dụ: “Con đang tức giận vì…”) thay vì gào thét vô cớ. Bởi việc phát triển ngôn ngữ sẽ làm giảm cơn giận dữ và những hành vi không ngoan của trẻ nhỏ.
Cha mẹ cần dạy bé hiểu hành vi của bé là đúng hay sai khi bé mắc lỗi
2. Nuôi dạy con đúng cách bằng việc dạy những điều phù hợp với lứa tuổi
Đôi khi, những gì chúng ta cho là hành vi không phù hợp thực tế lại là hành vi phù hợp với lứa tuổi của trẻ. Ví dụ, cơn giận dữ ở trẻ mới biết đi là rất bình thường. Những đứa trẻ này có những cảm xúc lớn nhưng không thể diễn tả bằng lời. Chúng cũng chưa có khả năng tự điều chỉnh vì phần não chưa phát triển. Con của chúng ta cần sự giúp đỡ từ chúng ta để học cách điều tiết.
Các giai đoạn phát triển của não bộ đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn nguyên tắc nuôi dạy con đúng cách, giúp con ngoan và thành tài sau này. Trẻ mới biết đi và trẻ mẫu giáo (thậm chí từ ba tuổi) có thể không hiểu được hậu quả. Vì vậy, đối với họ, nên sử dụng phương pháp chuyển hướng thay vì suy luận hoặc đưa ra hệ quả.
3. Phương pháp nuôi dạy con đúng cách là phải rõ ràng và nhất quán
Cha mẹ cần đưa ra quyết định và giải thích rõ ràng về hậu quả của việc vi phạm giới hạn đối với trẻ trước khi áp dụng. Đồng thời, cha mẹ cần duy trì sự nhất quán và theo sát trẻ, vì nếu không, có thể gây sự nhầm lẫn.
Trẻ có thể tiếp tục thử thách hoặc kiểm tra giới hạn để tìm hiểu những hậu quả khác có thể xảy ra. Để trẻ tuân theo hướng dẫn, cha mẹ nên gợi ý thay vì chỉ thị. Tránh sử dụng lời đe dọa làm mất niềm vui của con khi chúng có hành vi sai trái, trừ khi bạn đã sẵn sàng thực hiện những lời đe dọa đó.
4. Dạy con cần có kỷ luật
Thường thì, hình phạt không thể ngăn chặn hành vi xấu, cũng không thể dạy trẻ những hành vi tốt. Một phản ứng tích cực thay vì hình phạt sẽ hiệu quả hơn trong việc giải quyết hành vi quá khích của trẻ và hướng chúng tới hành vi tích cực mới.
Hiện nay, việc chỉ trích hoặc áp dụng hình phạt đối với trẻ không được khuyến khích. Hình phạt thời gian chờ (“Time-out”) đã được sử dụng bởi nhiều cha mẹ, nhưng phương pháp này không hoàn toàn chính xác vì nó làm trẻ cô lập và hạn chế hoạt động mà không giúp chúng học hỏi được gì.
Ban đầu, hình phạt thời gian chờ chỉ đơn giản là đưa trẻ ra khỏi môi trường gây kích thích quá mức hoặc làm nặng thêm hành vi sai trái. Sau đó, trẻ được đưa vào một nơi không thể tiếp tục hành vi sai trái để được bình tĩnh và cảm thấy an toàn hơn.
Vì vậy, một số chuyên gia nuôi dạy con đã sáng tạo ra “time-in” như một sự thay thế cho “time-out”. Time-in thực chất là một ý tưởng tương tự như việc sử dụng time-out một cách hợp lý. Phương pháp này đã được chứng minh hiệu quả thông qua hàng chục năm nghiên cứu của các nhà tâm lý học.
Tuy nhiên, khó để nhớ hết 1001 cách giải quyết hoặc luôn có sẵn một cuốn sách khi cần. Vì vậy, điều quan trọng là phải sáng tạo và linh hoạt trong việc áp dụng kỷ luật với con cái. Hãy nhớ rằng, phương tắc nuôi dạy con tự lập là tập trung vào định hướng hành vi phù hợp hơn là trừng phạt những hành vi sai trái đã xảy ra.
5. Nuôi dạy con ngoan bằng cách luôn nhẹ nhàng
Hãy có lòng tử tế với trẻ nhỏ để trở thành gương mẫu trong việc xử sự tử tế và tôn trọng người khác. Trẻ con thường học bằng cách mô phỏng người lớn, và cha mẹ là hình mẫu quan trọng nhất đối với chúng.
Khi cha mẹ la mắng, bạo lực hoặc sỉ nhục trẻ, chúng sẽ học cách đáp trả tương tự khi họ gặp khó khăn với người khác. Ngược lại, dù bạn có tức giận nhưng vẫn xử sự tử tế với trẻ, chúng sẽ học cách đối xử với người khác một cách bình tĩnh và tôn trọng. Hãy nhớ rằng sự tử tế không có nghĩa là nhượng bộ hay dễ dãi, mà nó giúp trẻ bình tĩnh, dễ tiếp thu lý luận và hợp tác hơn.
Bạn có thể nói với trẻ một cách bình tĩnh và nhẹ nhàng về những điều họ không nên làm thay vì phải la hét hoặc sử dụng giọng điệu ác ý và nghiêm khắc. Bởi giọng điệu nghiêm khắc truyền tải sự tức giận trong khi giọng điệu cứng rắn truyền tải sự thể hiện quyền lực.
Không cần phải nổi nóng, sự bình tĩnh cũng có thể giải quyết vấn đề một cách sâu sắc. Hãy thiết lập giới hạn rõ ràng và thực thi chúng để con bạn biết rằng hành vi sai trái sẽ có hậu quả như thế nào và cần phải làm gì trong tương lai.
Thực hành quyết định theo cách này giúp trẻ phát triển tư duy nhận thức, một kỹ năng quan trọng cho sự thành công của trẻ trong tương lai. Hãy đọc những câu chuyện kết hợp giữa học tập và chơi đùa để tạo cảm giác thoải mái cho trẻ.
Đối xử với trẻ một cách bình tĩnh và nhẹ nhàng, kiên nhẫn với con
6. Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến hành vi nghịch ngợm
Luôn tồn tại một nguyên nhân khiến trẻ cư xử sai. Tuy nhiên, với người lớn thì những lý do đó thường rất ngớ ngẩn. Nếu cha mẹ có thể giải quyết trực tiếp nguyên nhân đó, thậm chí khi trẻ không đạt được điều mình muốn, chúng cũng sẽ cảm thấy hài lòng. Bởi điều quan trọng là gia đình quan tâm đến trẻ.
Khi trẻ có hành vi sai lệch, cha mẹ hãy quan tâm đến trẻ nhiều hơn, nhẹ nhàng hỏi con tại sao lại hành động như vậy, để cha mẹ có thể tránh những việc đó từ đầu. Hãy tham khảo cách chia sẻ kỹ năng sống với trẻ để phát triển tính tự lập hơn.
Ví dụ, khi một đứa trẻ đánh anh trai của mình, nguyên nhân có thể là do nó tức giận vì em trai đã lấy đồ chơi của nó. Vì vậy, hãy dạy cho trẻ biết phải xin phép trước khi lấy đồ chơi của người khác. Điều này có thể giúp trẻ học cách ứng xử tốt hơn và tránh các tình huống tương tự xảy ra.
Nếu con bạn dường như không bao giờ lắng nghe bạn, có hai lý do chính:
Thứ nhất, có thể là do kỳ vọng của bạn không hợp lý. Hãy kiểm tra lại những gì bạn đã yêu cầu con làm và không làm. Đó có phải là một mệnh lệnh hay một yêu cầu? Đó có phải là một lý do chính đáng không? Đứa trẻ dễ dàng chấp nhận làm một việc nào đó nếu chúng biết rằng việc đó phù hợp, chứ không phải chỉ vì mệnh lệnh mù quáng.
Lý do khác dẫn đến sự không vâng lời là mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái chưa chặt chẽ. Mối quan hệ tốt giữa cha mẹ và con cái sẽ tạo nền tảng cho sự trưởng thành, phát triển và thành công của trẻ trong tương lai. Hãy đọc thêm về các trò chơi giúp kích thích sự sáng tạo của trẻ.
Với 6 cách dạy con ngoan tự lập từ chuyên gia trong bài viết trên, hy vọng bạn sẽ thành công trên hành trình giáo dục con cái trở thành những người có ích cho gia đình và xã hội.
